Banner

Europalia Polska

Voorlente

Katelijne Beerten - 15 november 2001

Buiten enkele bekende Polen zoals Lech Walesa en Fryderyk Chopin kennen we niets van Polen, laat staan van haar rijke verleden en bijhorende cultuur. Europalia Polska wil je graag laten proeven van de Poolse cultuur. Verschillende tentoonstellingen en andere culturele gebeurtenissen moeten de kennis van het cultuurpatrimonium van Polen bij de Belgen vergroten.

&

Ondanks de vele opstanden en revoluties in Polen moesten de inwoners tot 1918 wachten op hun onafhankelijkheid. Polen was sedert ongeveer honderd jaren verdeeld over drie grootmachten: Rusland, Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. Pas na de val van drie rijken, kregen de Polen waar ze zolang naar verlangden: een eigen land. Gedurende die 19 de eeuw vierde — hoe kan het ook anders — de historieschilderkunst en de zoektocht naar een eigen geschiedenis een belangrijke rol in het culturele leven. De Polen wilden ten alle tijden hun eigenheid tonen. Tijdens de behandelde periode, 1880-1920, op Voorlente zijn ze op zoek naar een eigen identiteit.

Die zoektocht begint bij de historieschilderkunst: mythische verhalen over een ver verleden vormen het uitgangspunt voor de schilderwerken van Jan Matejko (1838-1893). Tijdens het laatste kwart van de negentiendede eeuw was hij zonder twijfel de leidende figuur in de Poolse schilderkunst. Zijn werk vormt ook het beginpunt van de tentoonstelling. Het centraal opgestelde doek van Jan Matejko, Bothory bij het beleg van Pskow (1872), toont de algemene toon en stijl van de Poolse schilderkunst: picturaal uitgewerkte voorstellingen, anakdotische scènes met oog voor detail. Door het schilderen van belangrijke gebeurtenissen uit de eigen geschiedenis van Polen wilde Matejko bij de inwoners een nationalisteitsbesef doen ontwaken.

Het verschil tussen de oude en de nieuwe generatie Poolse schilders wordt meteen duidelijk in de eerste zaal. Werken van Jacek Malczewski (1854-1929) hangen er in confrontatie met het eerder vermelde werk van zijn leermeester Matejko. Heel algemeen evolueert de Poolse schilderkunst van de strakke historieschilderkunst naar het vrijere symbolisme. Schilders als Malczewski, Chelmonski (1849-1914) en Pruszkowski (1846-1898) vonden de inspiratie voor hun werk in de Poolse folklore en de populaire verhalen en legenden. Hierdoor droegen zij in hun symbolistische schilderkunst ook bij tot het beleven van het Poolse nationaliteitsgevoel. Het zijn dan ook onder andere deze jonge kunstenaars die deel uitmaken van de beweging Jong-Polen. Stuk voor stuk geloofden zij in de kracht van het volk dat onbedorven is en gebonden aan religie en traditie. Vanaf 1880 was er in de beweging Jong-Polen dan ook een cultus van de boeren.

Het hoogtepunt van de tentoonstelling is de zaal gewijd aan de glasramen van Stanislaw Wyspianski (1869-1907). Hij was zonder meer de centrale figuur van Jong-Polen, in zijn werk nemen de geschiedenis van Polen en de Slavische legenden een belangrijke plaats in. Het ontwerp voor het glasraam Apollo in kluisters (1904) van de Franciscanerkerk in Krakau trekt meteen je aandacht. Het is een hulde aan Copernicus, die in Krakau geboren is. Wyspianski was haast een allround-kunstenaar: naast glasramen maakte hij ook schilderijen, pastels, muurschilderingen en was hij ook schrijver en dichter.

Bij het binnentreden van de tentoonstelling heb je de indruk heel wat beeldhouwwerken te kunnen zien. Helaas is de beeldhouwkunst ondervertegenwoordigd op deze expositie: slechts een tiental beelden op een totaal van ongeveer 175 kunstwerken. De aanwezige beelden zijn overigens meer dan de moeite, net als het nagebouwde literaire café Jama Michalikain het Paleis voor Schone Kunsten. De art deco-inrichting zal tijdens Europalia het decor zijn voor een reeks lezingen en discussies.

Elders in Brussel, in de KBC Galerij op de Grote Markt, kun je terecht voor een kleine tentoonstelling van Poolse art deco. In dit intieme en gezellige galerijtje kun je een honderdtal voorwerpen uit de jaren twintig en dertig uit de collectie van het Nationaal Museum in Krakau bekijken. De art deco bloeide in de periode kort na Wereldoorlog I. Na de noodlottige gebeurtenissen van de oorlog hadden de mensen een zekere hang naar wat comfort en luxe. Ook in Polen tref je deze kunstuiting aan. Art deco is er de stijl bij uitstek om de herwonnen vrijheid te illustreren.

De art deco-kunst in Polen is gekenmerkt door een tweeledige diversiteit. Enerzijds tref je die verscheidenheid in de veelheid aan materialen zowel in de beeldende als in de toegepaste kunsten. Anderzijds herken je in de vormgeving de hand van verschillende individuele kunstenaars: als je op de tentoonstelling loopt, merk je echt dat het werk van verschillende scholen en kunstenaars geëxposeerd is.

Europalia Polska loopt nog tot 6 januari op verschillende locaties in België. Voorlente. Polen 1880-1920 kan je bezichtigen in het Paleis voor Schone Kunsten, Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel. Art Deco uit Polen loopt nog tot 25 november 2001 in de KBC Galerij op de Grote Markt in Brussel. Voor het volledige programma kun je terecht op 02/507.85.94 of op www.europalia.be

E-mailadres Afdrukken