Banner

Biutiful

2.0
Vincent Van Peer - 24 februari 2011




'Amores Perros', dat was nog eens een beloftevol debuut. Een asgrauwe, harde milieuschets die haar verhaal chronologisch verkapte, maar de emotionele kern nooit uit het oog verloor. Samen met P.T. Anderson en diens opus 'Magnolia' wist regisseur Alejandro González Iñárritu de mozaïekfilm weer in de kijker te zetten aan het begin van vorig decennium. Alleen spijtig dat hij het nodig vond om die film daarna nog eens een paar keer te maken. '21 Grams' was een aardig, opnieuw loodzwaar en chronologisch verhaspeld noodlotsdrama, dat evenwel de vergelijking met 'Amores Perros' niet kon doorstaan. En daarna kwam nog het krampachtig multiculturele, grandioos overschatte 'Babel': 't was toch weer geen chronologisch door elkaar gevlochten noodlotsdrama zeker? Hoe ver de ster van Iñárritu in mijn ogen ook gedaald was, met 'Biutiful' gaat ze definitief kopje onder, en daar kan zelfs een glansprestatie van Javier Bardem niets aan veranderen.

'Biutiful' vertelt het voor een keer rechtlijnige verhaal van de aan terminale prostaatkanker lijdende Uxbal (Javier Bardem), een alleenstaande huisvader die de kost probeert te verdienen door namaakbrol te verkopen en illegale buitenlanders een degelijke job te bezorgen. Hij bedoelt het goed, maar vreest voor de toekomst van zijn kinderen Ana (Hanaa Bouchaib) en Mateo (Guillermo Estrella). In de laatste weken van zijn leven probeert hij dan ook zo goed hij kan in het reine te komen met zijn omgeving, i.e. vooral zijn labiele (ex-)vrouw Marambra (Maricel Álvarez) en de arme illegalen voor wie hij verantwoordelijk is. Goede bedoelingen zijn echter niet genoeg in een wereld waarin alles vroeg of laat toch in de shit belandt.

Een eerste aspect waar 'Biutiful' zichzelf in de staart bijt, is het gitzwarte pessimisme van het verhaal - 'Submarino' van Thomas Vinterberg is er niks tegen. Dat neemt soms zo'n ridicule proporties aan dat het begint te neigen naar het potsierlijke van 'Precious'. Een beetje het drama-equivalent van een komedie die vergeleken wordt met de 'Scary Movie'-nageboorten, al is het gelukkig nog niet zó erg gesteld met 'Biutiful'. Alleen lijkt in Iñárritu's wereld het leven niets te zijn dan een donkere aaneenschakeling van armoedige miserie en deprimerende ellende vooraleer we eindelijk terecht komen waar we ooit allemaal zullen liggen: in een houten kist, waar de wormen onze ogen zullen opvreten. Veel nuance hoef je daar niet achter te zoeken. De lichamelijke aftakeling en onvermijdelijke dood van Uxbal hangen als het zwaard van Damocles boven de hele film, maar in plaats van daar dan iets mee te doén - al is het een beklemmende helletocht zónder thematiek - neemt Iñárritu er genoegen mee zoveel mogelijk crap uit te storten over zijn personages in de hoop dat de kijker er toch maar iets bij zou voelen. Of op de kans af dat hij per ongeluk toch nog iets zinnigs zegt over "het leven".

Daarbovenop is 'Biutiful' gefilmd in vermoeiende vérité-stijl. Net als in Iñárritu's vorige films maakt hij volop gebruik van handheld-camera's om het stinkende realisme van het Barcelona dat u niet ziet op de postkaartjes in beeld te brengen. Op zich is hij een knap filmer, op zijn manier: ik zal nooit een fan worden van dat shaky naturalisme, maar als er iemand armtierige kamertjes in groezelige achterbuurten in beeld kan brengen, dan hij wel. Alleen is het spijtig - en het is hier dat 'Biutiful' ronduit faalt - dat hij zichzelf een hak zet door in het scenario opzichtig op te bouwen naar een extreem manipulatieve en door hemeltergende tokkeldeuntjes van Gustavo Santaolalla (die van dat gitaarmuziekje van 'Brokeback Mountain') opgevrolijkte climax. Langs de ene kant probeert Iñárritu puur realisme naar voren te schuiven ('Het Leven Zoals Het Is: Barcelona', zoiets), langs de andere kant kan hij het niet laten om bij elke belangrijke scène wijze van spreken een mand ajuinen onder de ogen van zijn toeschouwers te houden, want by god, wenen zal u!

'Biutiful' is dus ook een redelijk valse film. Iñárritu zet de wereld in beeld in de bovenste beste arthouse-traditie, hamerend op het naturalisme van zijn decors etc, maar is in feite even opvallend fake en geconstrueerd als een 'Zot Van A'. Subtiliteit is ver te zoeken in 'Biutiful': als het slecht gaat met een mens, dan krijgt hij prostaatkanker, en als hij even een pechdag heeft, vallen er een dubbel dozijn doden. Zo gaat dat nu eenmaal in arme buurten. In 'Babel' en '21 Grams' werden de thema's nog verwikkeld in de chronologisch verwarde structuur. Nu Iñárritu het verhaal - voor het eerst zonder scenarist Guillermo Arriaga - zonder kunstmatige ingrepen vertelt, valt op hoe arm zijn thema's eigenlijk wel niet zijn. Het leven suckt en we gaan allemaal dood; veel meer is het niet. Al probeert hij door de aanwezigheid van enkele Senegalezen en Chinezen weer krampachtig een multicultureel-universele boodschap de wereld in te sturen, en bezingt hij net als Clint Eastwood in 'Hereafter' volop de lof van het "ietsisme," zoals Dennis het noemde; het geloof dat er - ik weet niet wat - maar "iets" is na de dood. En gelukkig maar, want een hiernamaals heb je wel nodig als je passage op aarde je even hard in de kersen blijft trappen als onze vriend Uxbal - leuke naam, wel.

Blijft daar natuurlijk nog de schitterende prestatie van Javier Bardem, die barst van de moegetergde levenswijsheid. Op zijn eentje kan hij soms de indruk wekken dat het scenario méér is dan een hoop op elkaar gegooide clichés die u tweeënhalf uur lang een driedubbele depressie in de maag proberen te spitsen. Driewerf helaas. De titel 'Biutiful' hint nog naar een sprankeltje hoop, maar het mag niet baten: de wereld volgens Alejandro González Iñárritu is een lelijke plek, wat ons doet opkijken van de moeite die Javier Bardem heeft om afscheid te nemen van het leven. Moesten wij het zijn, wij hadden al jaren geleden naar de strop gegrepen. "Iets" is nog altijd beter dan niets.

E-mailadres Afdrukken
 
Biutiful
MEX / 2010
Regie: Alejandro González Iñárritu
Scenario: Alejandro González Iñárritu; Armando Bo; Nicolás Giacobone
Met: Javier Bardem; Maricel Álvarez; Hanaa Bouchaib; Guillermo Estrella; Diaryatou Daff
Duur: 148 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST