Banner

The Imaginarium of Dr. Parnassus

7.0
Dennis Van Dessel - 07 februari 2010

Driewerf hoera, want Terry Gilliam heeft alweer de productie van een film overleefd. En in zijn geval is dat verdorie nog geen evidentie. The unluckiest man in movies moest in het verleden al afrekenen met lastige studiobazen ('Brazil'), charlatans van producers ('Baron Munchausen'), acteurs met prostaatproblemen, stormen die hele sets wegspoelden en constant overvliegende F16's (allemaal het onvoltooide 'The Man who Killed Don Quixote'). En guess what: tijdens het draaien van 'The Imaginarium of Doctor Parnassus' viel zijn ster, Heath Ledger, dood. Tijdens de postproductie liet ook producent William Vance het leven, ten gevolge van sarcoom. En alsof dat allemaal nog niet genoeg was, werd Gilliam zelf in september 2008 aangereden door een auto. Een mens moet in zijn vorig leven toch al minstens Hitler of Atilla de Hun zijn geweest om zoveel bad karma te verdienen. Maar aan het einde van de rit is er ook goed nieuws: 'The Imaginarium of Doctor Parnassus' is een volbloed Terry Gilliamfilm geworden, met alle voor- en nadelen die daarbij horen. De lovers en de haters mogen dus bij deze al hun kamp kiezen.

De plot gaat over Dr. Parnassus (Christopher Plummer), een man die ooit een weddenschap aanging met old Nick, de duivel (een schitterende Tom Waits), en zo onsterfelijk werd. Sindsdien reist hij rond met een theatergezelschap in een ouderwetse toneelkar, die mensen toestaat om door een magische spiegel hun eigen verbeelding binnen te stappen. Maar de tijden zijn veranderd en mensen hebben geen fantasie meer. De kar van Dr. Parnassus wordt hooguit nog bezocht door een paar zatlappen, terwijl de dokter zelf ondertussen zijn oneindig leven fameus beu is geworden. Hij sluit dan maar een deal met old Nick die heel ernstige gevolgen zal hebben. Hij vraagt de duivel zijn sterfelijkheid terug, maar in ruil moet hij zijn dochter Valentina (Lily Cole) aan Nick geven op haar zestiende verjaardag. Aan het begin van de film komt die verjaardag gevaarlijk dichtbij en Dr. Parnassus is ten einde raad. Maar dan komt het gezelschap plots Tony (Heath Ledger) tegen, een mysterieuze vreemdeling met geheugenverlies.

Voor het eerst in 20 jaar werkt Terry Gilliam opnieuw samen met Charles McKeown, de schrijver die ook bijdroeg aan 'Brazil' en 'Baron Munchausen', en op de één of andere manier leidde dat ook thematisch voor een terugkeer naar de bron. Niet voor de eerste keer heeft Gilliam het over de sterfelijkheid (die ook al sterk aanwezig was in 'Munchausen'): Parnassus is een oudere man die zijn dochter goed terecht wil zien komen, om vervolgens rustig te kunnen sterven. Hij heeft de onsterfelijkheid al gehad, en weet dat het geen geluk brengt. En, net zoals in bijna àl zijn vorige films, keert de regisseur ook weer terug naar de tegenstelling tussen fantasie en het vastzitten in de realiteit. Telkens wanneer iemand door de magische spiegel van Dr. Parnassus loopt, komt hij in zijn eigen fantasie terecht - een ideale wereld, letterlijk uit je dromen. Maar telkens opnieuw moeten die mensen ook een morele keuze maken: de duivel verleidt hen met makkelijke, aardse genoegens, zoals drank en seks. De vraag is dan of mensen de moed hebben om te kiezen voor hun dromen, in plaats voor toch maar te gaan voor het genot dat ze kennen van thuis, uit de realiteit.

Je kunt zelfs een biografische link leggen tussen Gilliam en Dr. Parnassus, waarin de regisseur een ouder wordende verhalenverteller is die wanhopig probeert om mensen te boeien met zijn spektakels, terwijl de wereld steeds onverschilliger wordt. Gilliam is een fantast in een pragmatische wereld, die dan ook regelmatig klappen krijgt van die wereld. Veel critici hebben de regisseur alweer de standaard verwijten gemaakt, die gedeeltelijk ook wel terecht zijn: 'The Imaginarium of Doctor Parnassus' vuurt onophoudelijk nieuwe ideeën, thema's en plotelementen op je af, tot op het punt dat de film simpelweg uitputtend kan lijken. Meestal wordt dan in recensies gesproken van een chaos, maar 'Doctor Parnassus' is eigenlijk vrij strak gestructureerd, met een duidelijk afgebakende basislijn, die zich in de echte wereld afspeelt, en dan enkele fantasiesegmenten achter de spiegel. Gilliams probleem is niet dat zijn scenario chaotisch is, maar wel dat elke scène tsjokvol met informatie zit, die je vaak pas na een tweede en derde visie kunt plaatsen.

Gekoppeld daaraan krijgen we de gebruikelijke visuele pracht en praal waar de regisseur voor gekend is. Een tango tussen spiegelscherven, een landschap vol levensgrote schoenen, een eindconfrontatie op een angstaanjagend hoge klif en ga zo maar door: 'The Imaginarium of Doctor Parnassus' is altijd visueel vindingrijk en prachtig om naar te kijken. Dit is de eerste keer dat Gilliam uitgebreid gebruik maakt van CGI, en hoewel de nostalgie naar de ouderwetse analoge effecten van 'Brazil' toch doorsijpelt, is de look van de film alleen al reden genoeg om te gaan kijken.

Dat alles neemt niet weg dat het basisprobleem van elke Gilliamfilm ook aanwezig blijft: het is te veel om te verwerken in één keer. We krijgen een complexe plot, verschillende thema's, ongelooflijk veel visuele spielerei (die soms rechtstreeks refereert naar Gilliams Monty Python-verleden; check het liedje van de gewelddadige flikken en de luchtballon met het gezicht van Dr. Parnassus) en personages waarvan we aanvoelen dat ze symbolisch bedoeld zijn, zonder dat het meteen duidelijk wordt wat ze voorstellen. Dat is veel voor één film. Heel veel. Aan het einde weet je dan ook dat je iets speciaals hebt gezien, maar eerlijk gezegd ben je ook een beetje blij dat het gedaan is, zodat je alles op een rijtje kunt proberen te zetten. Gilliam geeft zijn publiek geen ademruimte, wat er voor zorgt dat 'Doctor Parnassus' opnieuw een film is geworden die allicht beter zal worden bij meerdere visies.

De acteurs helpen in ieder geval: Christopher Plummer speelt een fantastisch waardige dokter Parnassus, terwijl Heath Ledger oké-maar-ook-niet-veel-meer is als Tony. De show wordt gestolen door Verne "Mini-Me" Troyer als spitse sidekick, en vooral door Tom Waits, die een duivel neerzet waar ik ogenblikkelijk mijn ziel aan zou verkopen. Charmant, geestig en geraffineerd, is dit wellicht Waits' beste filmoptreden tot nu toe.

Wie het oeuvre van Gilliam kent, weet waar hij aan toe is: 'The Imaginarium of Doctor Parnassus' is vermoeiend, veeleisend, luidruchtig en soms verwarrend. Maar hij is ook betoverend, origineel, verrassend en heel af en toe zelfs briljant. De lovers gaan hier absoluut gek van zijn, de haters zullen zelden iets zo sterk gehaat hebben. Tot welk kamp behoort u?

E-mailadres Afdrukken
 
The Imaginarium of Dr. Parnassus
UK-Canada-Frankrijk / 2009
Regie: Terry Gilliam
Scenario: Terry Gilliam; Charles McKeown
Met: Christopher Plummer; Heath Ledger; Tom Waits; Lily Cole; Verne Troyer; Johnny Depp; Jude Law; Colin Farrell
Duur: 122 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST