Banner

Inglourious Basterds

8.0
Dennis Van Dessel - 22 augustus 2009





Twee jaar geleden riep de heer Quentin Tarantino luidkeelse twijfels op over zijn eigen carrière toen hij 'Death Proof' afleverde, zijn helft van de 'Grindhouse'-films. Mensen toch, wat was dat? Een nest irritante grietjes liep meer dan een half uur te kakelen vooraleer ze eindelijk van kant werden gemaakt door Kurt Russell, waarna - hemel help ons - er een àndere nest irritante grietjes werd bijgesleurd. Blijkbaar enkel omdat Tarantino zijn eigen dialogen zo geweldig vond dat hij van geen ophouden wist. 'Death Proof' toonde een regisseur die in zijn eigen mythologie was gaan geloven, die zich was gaan gedragen naar hetgeen men over hem schreef. Veel critici waren toen al klaar om een groot kruis over zijn carrière te trekken, maar ho een beetje: met 'Inglourious Basterds' is het toch weer raak. Al meer dan tien jaar loopt de Q-meister rond met het idee om een WO II-epos te maken, en het resultaat was het wachten meer dan waard. Tarantino levert hier sowieso zijn grappigste film af sinds 'Kill Bill Vol. 1', en misschien wel zijn best geregisseerde sinds 'Pulp Fiction'.

De "basterds" uit de titel zijn een groepje joods-Amerikaanse soldaten die zo rond 1944 in bezet Frankrijk worden gedropt met de simpele opdracht zoveel mogelijk nazi's te vermoorden. Of zoals hun leider, Luitenant Aldo Raine het zegt: "We're in the killing nazi's business. And cousin, right now business is a-boomin'!' Wanneer zowat de voltallige nazi-legerleiding, inclusief Hitler zelve, in Parijs de première van een propagandafilm bijwoont, is dat uiteraard een kans die de basterds niet mogen laten liggen. Bonus: de eigenares van de bioscoop in kwestie is een joodse wiens hele familie werd afgeslacht door nazikolonel Hans Landa (een geweldige Christoph Waltz, wiens internationale carrière bij deze grondig gelanceerd is). Zij heeft dus haar eigen redenen om de filmvertoning niet zonder slag of stoot voorbij te laten gaan.

Leiders van de joodse goegemeente staan alweer op voorspelbare wijze met het vingertje te zwaaien en veroordelen 'Inglourious Basterds' als "jewish torture porn" of een ziekelijke verdraaiing van de feiten. Dat Tarantino fameus met zijn klak naar de geschiedenis smijt, valt inderdaad niet te ontkennen (dat einde!), maar goed, als je de man z'n stijl nu nog niet kent, dan zul je 'm nooit kennen. Hij heeft hier namelijk helemaal geen film gemaakt over de Tweede Wereldoorlog, maar over films over de Tweede Wereldoorlog. Geen enkele seconde van 'Inglourious Basterds' wordt verondersteld zich af te spelen in een nazi-bezet Europa dat ooit bestaan heeft, maar in een fantasieversie daarvan, die geïnformeerd werd door Amerikaanse men on mission-films, de spaghettiwesterns van Sergio Leone, Franse nouvelle vague-films en ga zo maar door. Tarantino maakt geen films over het echte leven, hij maakt films over films, en dat is altijd zijn (toegegeven, enigszins gladde) excuus geweest om zich niks te moeten aantrekken van het geweld of de moraliteit van zijn prenten.

Dat meta-niveau waarop al zijn verhalen zich afspelen is ook Tarantino's grootste beperking: de man is geweldig goed in het ophangen van een straf verhaal, maar in sé, jongens en meisjes, heeft hij niks te vertellen. Hij zit niet met grote thema's waar hij zijn ei over kwijt wil, hij heeft geen demonen in z'n kop zitten die er absoluut uitmoeten, nee: al zijn films gaan in principe over hetzelfde - over hoe graag Quentin Tarantino wel films ziet. Hij kan er nauwelijks één zien of hij wilt er een hommage aan maken. Het is dan ook juist dat enthousiasme en filmplezier dat zo aanstekelijk werkt en voor zijn aantrekkingskracht bij het grote publiek zorgt.

En in 'Inglourious Basterds' is dat dus niet anders: heeft het allemaal écht iets te betekenen? Nee. Maar het is wel weer een fenomenaal vindingrijke, levendige liefdesbrief aan vrouwe cinema. Het leuke is juist dat Tarantino niet blijft steken op het niveau van hommage of parodie: zijn film werkt ook gewoon als wat het pretendeert te zijn: een avontuurlijke oorlogsfilm van het kaliber 'Dirty Dozen' of 'The Guns of Navarone' (zij het dan met wat zeer hedendaagse scalpeerpartijen er tussen gegooid). De openingssequens is bijvoorbeeld meteen een razend spannende, 15-minuten durende suspensescène waarin Tarantino de spanning minutieus opbouwt tot je geen nagels meer aan je vingers hebt zitten. Op dat moment registreer je misschien dat Tarantino Sergio Leone aan het imiteren is in zijn stijl en de structuur van die scène, maar het neemt niet weg dat het ook gewoon bloedstollend spannend is. Tarantino pikt als de raven, maar al die dingen die hij jat van een ander, voert hij vervolgens feilloos uit.

Hij schept er ook een duivels genoegen in de verwachtingen van het publiek te ondermijnen, door belangrijke personages te laten sterven, terwijl anderen, die in elke mainstream-versie van deze film de pijp zouden uitgaan, dan weer blijven leven. Je voelt op elk moment dat Tarantino zich bewust is van zijn publiek - en meestal weet hij het te slim af te blijven. Het is overigens ook verfrissend dat de popculturele verwijzingen, door de tijd waarin het zich afspeelt, zich ditmaal beperken tot referenties naar figuren als Leni Riefenstahl, G.W. Pabst en Emile Jannings. Tarantino kan zich niet verliezen in lange monologen over Superman of Madonna, wat helpt - want let's face it, tegen de tijd dat David Carradine aan het einde van 'Kill Bill Vol. 2' vijf minuten had volgeluld over Clark Kent versus Superman, hadden we het toch allemaal echt wel gehad, of niet soms?

In de hoofdrollen niets dan goed volk: Brad Pitt is hilarisch als shitkicker Aldo Raine, een boer uit Tennessee met weinig genuanceerde ideeën over het Duitse volk of de Italiaanse taal (de beste gag van de film is een simpel "buon'giorno", zoals hij dat uitspreekt). Mélanie Laurent, een Franse actrice die de laatste paar jaar kleine rolletjes heeft gespeeld in een aantal films (waaronder 'De Battre Mon Coeur S'est Arrété' en 'Indigènes'), ontpopt zich hier tot een ware ontdekking als Shosanna, het wraaklustige joodse meisje - ze weet echte emotie binnen te smokkelen in wat een clichérol had kunnen worden. Diane Kruger wordt normaal gezien gebruikt als eye candy in Hollywoodonzin, maar krijgt hier eindelijk de kans om effectief eens te acteren. En dan is er nog Christoph Waltz als nazi-villain Hans Landa, die met de hele film gaat lopen. De man slaagt er in om zowel oprecht bedreigend te zijn, als geweldig geestig (zijn repliek "that's a bingo!" belooft een klassieker te worden). Het kan niet anders of we zien hem binnenkort de slechterik spelen in de helft van de Amerikaanse filmproducties.

Yup, 'Inglourious Basterds' is een voltreffer. Toch puntjes van kritiek? Tja, het blijft Tarantino, dus zal de style altijd wel weer de substance moeten vormen. Bij Tarantino spreek je over hoe hij filmt, niet over zijn onderwerp, want die twee durven al wel eens hetzelfde te zijn. Verwacht dus geen diepzinnigheden - mensen die Tarantino diepzinnig vinden, hebben dat meestal enkel aan zichzelf te danken. En ja, hier en daar had hij wel de schaar mogen zetten in een wat lang uitgevallen dialoogscène (denk maar aan de lunch tussen Shosanna en Joseph Goebbels). Maar wat dan nog? Dit is een plezierig, creatief feest van een film, en een schitterende come back na 'Death Proof'.

E-mailadres Afdrukken
 
Inglourious Basterds
USA / 2009
Regie: Quentin Tarantino
Scenario: Quentin Tarantino
Met: Brad Pitt; Christoph Waltz; Mélanie Laurent; Diane Kruger; Eli Roth
Duur: 153 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST