Banner

Burn After Reading

7.0
Peter De Backer - 11 december 2008




Als een stel deugnieten die net hun beste rapport onder de neus van de kinwrijvende critici hebben gesmeerd, keren de Coens na 'No Country for Old Men' terug naar een iets minder serieus, maar even vertrouwd speelterrein. 'Burn After Reading' is een subversieve spionagekomedie - zonder spionnen weliswaar - die met zijn wel heel korte release na hun recente Oscarwinnaar, onvermijdelijk in de schaduw van de devil's haircut van Javier Bardem zal moeten vertoeven. Maar door net tegen de torenhoge verwachtingen in te gaan en gewoon hun eigen, creatieve weg voort te zetten met deze even gezapige als venijnige ode aan stuntelende idioten, dwingen de broertjes respect af. Noem het gerust een silly tussendoortje dat weinig ambitie heeft om bovenaan het eindejaarslijstje te eindigen, maar eigenlijk zijn we al heel blij dat ook de 'tussendoortjes' van de Coens terug op niveau zitten na de alarmerende miskleun 'The Ladykillers'.

In deze speelse spionagefarce raakt de buitengebonjourde CIA-analist Osbourne Cox (John Malkovich) zijn cd-rom met memoires kwijt. Het spul komt in handen van Linda Litzke (Frances McDormand) en doofus Chad (een hilarische Brad Pitt), twee sportinstructeurs die de schijf vinden in een kleerkastje van een fitnesscentrum. Linda ziet haar kans om met de waardevolle informatie haar -totaal onnodige - plastische chirurgie te bekostigen en smeedt samen met de overenthousiaste Chad een waterdicht plan, dat uiteraard gedoemd is om te mislukken. Maar er tuimelen nog een paar flippo's in de clusterfuck van misverstanden. Zo is er nog overheidsagent, seksverslaafde vrouwenversierder en paranoïde kwast Harry Pharrer (George Clooney), die het bed deelt met de vrouw van Cox (Tilda Swinton), de verliefde uitbater van het fitnesscentrum (Richard Jenkins) en de alles-in-de-gaten-houdende CIA-baas (J.K. Simmons), die er absoluut geen benul van heeft wat er gebeurt, met wie het gebeurt en waarom het gebeurt.

Met 'Burn After Reading' sprokkelen de Coens in hun kleurrijke oeuvre om het cartooneske ('Raising Arizona'), het absurd-anarchistische ('The Big Lebowski') en het zwartkomische ('Fargo') te combineren tot een satirische ensemblekomedie die absoluut geen steek houdt, maar wel perfect in elkaar klikt dankzij het schrijftalent van de regisseurs. Totaal verschillend van 'No Country for Old Men' , maar wel met hetzelfde gevoel voor misantropie en fatalistische 'alles wat kan mislopen, zal mislopen'-filosofie, ontplooit 'Burn After Reading' zich als een milde zwarte komedie waarin de niet bepaald intelligente personages als antigif moeten dienen voor een cynische ondertoon, die nooit veraf is in het Coens-universum.

George Clooney noemt 'Burn After Reading' zijn slotstuk in zijn 'trilogy of idiots' (na 'O Brother, Where Art Thou?' en 'Intolerable Cruelty') en daarin schuilt dan ook het belangrijkste sleutelwoord: idioot. In 'Burn After Reading' loopt het vol van de idioten, of ze nu slim, dom, rijk, arm, sympathiek of ergerlijk zijn. Het zijn kiekens en ze worden allemaal meegesleurd in de draaimolen, waar de broertjes steeds harder aan beginnen te sleuren. Ja, het is geforceerd, gekunsteld en tijdens de eerste helft zijn de Coens net iets te opvallend hun schaakstukken op de juiste plaats aan het zetten voor hun derde akte, maar het wordt ook clever opgebouwd, met veel gevoel voor creatieve details en komische timing. Zo zorgen Georgio's geheime knutselwerk en het beroep van ice queen Tilda Swinton voor heerlijk verrassende gniffelmomentjes.

Naast alweer het perfect aanvoelen van humor in tragische situaties en omgekeerd, is ook de satirische spot van de heren scherp en trefzeker. Internetdaten, het schoonheidsideaal volgens de plastische chirurgie, de surveillance-samenleving (coole openings- en slotscène) en misschien wel het meest overbodige apparaat in Amerika: de overheid; ze krijgen allemaal een veeg uit de pan, en het wordt dankbaar uitgebuit in vakkundig opgebouwde komische situaties. Let maar eens op het geratel tijdens de scènes tussen David 'Sledge Hammer!' Rasche en de onnavolgbare J.K. Simmons als CIA-bazen, die met veel verdwaasde blikken de bizarre ontwikkelingen opvolgen. 'Report back to me, when it makes more sense', besluit Simmons, zich duidelijk nog niet bewust van het feit dat de zaken zelden steek houden in een Coens-film.

Visueel gezien houden de Coens het relatief rustig en sober. De fotografie is opvallend functioneel (Emmanuel Lubezki vervangt vaste fotograaf Roger Deakins) en ook al is de mise-en-scène tot in het puntje uitgedokterd (het kleerkastmoment!), de geflipte camerabewegingen blijven uit om het nonsensicale verhaaltje niet al te chaotisch te laten overkoken. En niet alleen de Coens zetten de kijker meermaals op het verkeerde been, ook huiscomponist Carter Burwell doet zijn duit in het zakje met een dreigende, drukkende soundtrack die al even hard als red herring kan tellen als de hele spionage-invalshoek.

Maar het is de eclectische cast, waar supersterren als Pitt en Clooney geweldig samenklikken met karakteracteurs als Malkovich, Swinton en McDormand, die het allemaal zo genietbaar maakt. Mevrouw Joel Coen vormt het kleine stukje hart van de harteloze film en mag de meest uitbundige lach laten rollen sinds Minnie Driver 'Good Will Hunting' onveilig maakte. Bovendien vormt ze een verrukkelijk screwy flirtkoppel met een geinige Clooney. Ook John Malkovich staat zich zichtbaar te amuseren met de rol van pisnijdige eikel en debiteert genoeg 'fucks' om een dubbele David Mamet-marathon te vullen. Maar ondanks de fijne, kleine bijrolletjes (let op de weemoedige Richard Jenkins), is het die dekselse Brad Pitt die de show steelt als sufferd Chad, de brave, maar niet al te snuggere sportfreak die onafscheidelijk is van zijn iPod, kauwgum en foute boysband-uit -de-jaren-negentigkapsel. Zijn confrontaties met John Malkovich, zowel aan de telefoon als in de auto, zijn hilarisch en bewijzen dat Pitt stiekem een komisch natuurtalent is, zowel fysiek als verbaal.

Enkel een schlemiel met een idioot kapsel zal het met heerlijk gekke personagenamen bevolkte 'Burn After Reading' afwegen tegenover het recente prijsbeest van de Coens. Het sinistere 'No Country for Old Men' kon namelijk niet verder verwijderd zijn - hoewel ze ook hier kiezen voor een nogal abrupt en onafgewerkt einde - van deze bitterzoete smoelentrekker waarin een all-starcast zonder problemen transformeert in een perfect afgestemde comedy-ensemble. Neen, het is geen instantklassieker die het komende award season zal veroveren, maar net als een luimig en licht dessertje na een zware maaltijd, is 'Burn After Reading' een smakelijke afsluiter voor een topjaar van de de meest creatieve broertjes uit indiewood.

E-mailadres Afdrukken
 
Burn After Reading
VS / 2008
Regie: Joel; Ethan Coen
Scenario: Joel en Ethan Coen
Met: George Clooney; Frances McDormand; Brad Pitt; John Malkovich; Tilda Swinton; Richard Jenkins
Duur: 96 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST