Banner

Sunset Boulevard

10.0
Dennis Van Dessel - 06 september 2005




Het onderwerp van Billy Wilders meesterwerk 'Sunset Boulevard' is tegenwoordig eigenlijk niet meer zo opmerkelijk: Hollywood op z'n smerigst, met egotrippers die smerige deals sluiten, artistiekerige fatten die elke integriteit die ze ooit hadden met veel plezier verkopen voor de juiste prijs, diva's die elkaar een mes in de rug steken enzovoort. Tijdens de voorbije tien jaar lijkt het wel alsof de Amerikaanse filmindustrie trots is geworden op haar zelfingenomenheid, en er een punt van maakt om regelmatig een stukje zelfspot de wereld in te sturen: Robert Altmans 'The Player' begon die trend in '92, en sindsdien kregen we titels als 'Swimming With Sharks', 'An Alan Smithee Film', 'Hurlyburly' en 'America's Sweethearts'. Dat soort zelfreferentiële cinema is ondertussen een genre op zich geworden (waardoor het elke reële satirische kracht alweer is kwijtgespeeld), maar in 1950, toen Wilder 'Sunset Boulevard' maakte, beschouwden veel mensen dat als een vorm van hoogverraad. De kleine Duitser stond net op het hoogtepunt van z'n roem, na successen als 'Double Indemnity' en 'The Lost Weekend', en nu beet hij willens en wetens in de hand die hem voedde. Een legendarisch verhaal rond de productie, was dat Wilder de film toonde aan een aantal Hollywood-insiders, waaronder studiobons Louis B. Mayer. Mayer werd zo razend kwaad van Wilders bittere exposé dat hij roepend en scheldend de projectiekamer verliet - zo'n effect zal geen enkele recente "kijk eens hoe goed we met onszelf kunnen lachen"-film nog hebben.

Het verhaal draait rond Joe Gillis '(William Holden), een schrijver die worstelt met een gebrek aan inspiratie en cash. Regelmatig gaat hij de studio's af met nogal flauwe scenariovoorstellen, maar hij krijgt maar niks verkocht en voor hij het weet, moet hij op de vlucht voor schuldeisers. Op die manier komt hij toevallig terecht in een vervallen villa op Sunset Boulevard, waar hij kennis maakt met Norma Desmond (Gloria Swanson), een filmster uit de stomme periode die met de opkomst van het geluid haar carrière tenonder zag gaan. Desmond heeft duidelijk een steek loszitten: ze leidt een eenzaam leven, met alleen haar butler (Erich Von Stroheim) als gezelschap, maar beeldt zich in dat de wereld zit te wachten op haar come-back. Ze kleedt zich, gedraagt zich en spreekt alsof ze nog steeds een ster is, hoewel ze haar publiek al jaren geleden is kwijtgeraakt.

Desmond heeft schijnbaar echter nog steeds geld en wanneer ze Joe voorstelt om haar eigen scenario voor een hervertelling van 'Salomé' te herschrijven, kan hij moeilijk weigeren. Hij krijgt een kamertje in de villa, laat zich onderhouden door de maffe oude tante en probeert ondertussen zo goed en zo kwaad als het kan een filmscript voor haar te pennen.

Wilder gebruikt die plot om een somber, inktzwart portret op te hangen van het Hollywood van de jaren veertig en vijftig, als een stad die goed voor je is zolang je succes hebt, en je onmiddellijk vergeet zodra dat niet meer het geval is. Norma Desmond is zo gek als een deur, natuurlijk, maar hoe zou je zelf zijn als je het jarenlang gewend bent om door iedereen aanbeden te worden, en plotseling wil niemand je nog kennen? De enige mensen die nog over de vloer komen, zijn zelf sterren van de stomme film die aan lager wal zijn geraakt, inclusief Buster Keaton. De filmindustrie van 'Sunset Boulevard' is een poel van hypocrisie, want achter de glitter en glamour schuilt een anoniem leger van wanna-be's zoals Joe Gillis en has-beens als Norma Desmond. Mannen met versleten kleren die hun scenario's proberen te slijten, diva's van gisteren die nu stilletjes in een huis zitten te wachten op een come-back die er nooit zal komen. Zelfs het publiek krijgt een veeg uit de pan van Wilder: op een bepaald moment horen we Cecil B. DeMille (als zichzelf) zeggen dat "dertig miljoen fans Norma al hebben afgescheept. Ik wil niet hetzelfde doen." Von Stroheim, de butler, blijkt zelf een vergeten regisseur te zijn die nu het ego van zijn vroegere ster voedt door zelf fanmail naar haar te schrijven. De hoge omes van Hollywood verliezen alle interesse in je eens je niet meer aan de top staat, maar het publiek is al even erg.

Wat dit verhaal zo realistisch maakt, is het feit dat de acteurs die Wilder gebruikt, zich min of meer in dezelfde situatie bevinden als hun personages. Gloria Swanson was inderdaad een ster uit de stomme film die werd afgevoerd toen geluid werd geïntroduceerd, hoewel ze, in tegenstelling tot Norma, wel actief (en mentaal gezond) bleef. Erich Von Stroheim maakt een peperdure flop met zijn gedoemde meesterwerk 'Greed' in de jaren twintig en zakte langzaam maar zeker weg in een hel van B-films. Dan zijn er natuurlijk nog al de cameootjes van echte Hollywoodfiguren, en zelfs William Holden, op dat moment een jong acteur die vastzat in weinig opmerkelijke rolletjes in al evenzeer onopmerkelijke films. 'Sunset Boulevard' betekende zijn definitieve doorbraak.

Breder bekeken dan enkel de venijnige aanval op Hollywood die Wilder hier uitvoert, is er natuurlijk ook weer de bekende negatieve mensvisie die de filmmaker had. Alle personages zijn tot op zekere hoogte opportunisten - Joe besluit geld aan te nemen van Norma hoewel hij weet dat ze ze niet allemaal op een rijtje heeft, Norma zelf wil koste wat het kost opnieuw in de publieke belangstelling terechtkomen en hoe minder we zeggen over de filmbonzen, hoe beter. De enige die écht onschuldig is, is Betty (Nancy Olson), een jong meisje dat als secretaresse werkt bij Paramount en nog niet gecorrumpeerd is door de jacht naar succes. Iedereen hier wil de hoofdrol spelen in de film van z'n eigen leven. Wanneer Norma aan het einde, in een historische scène, haar trap afdaalt, gigantische ogen trekt en zegt: 'Alright, Mr DeMille, I'm ready for my close-up,' dan is dat een symbool voor wat bijna alle personages de hele film lang doen. En bij uitbreiding, wat iedereen, overal ter wereld, altijd doet: iedereen wil wel belangrijk zijn, geliefd zijn, rijk zijn. Iedereen wil de hoofdrolspeler zijn in een onvergetelijk succesverhaal: "Ik, en Mijn Leven Aan De Top".

Wilder en scenarist Charles Brackett larderen hun film alweer met staaltjes geweldige dialoog, genre "I am still big. It's the pictures that got smaller!", en weten naar het einde toe een oprecht gevoel van medeleven los te weken uit hun publiek. Norma Desmond is gek, ja, en Wilder is er absoluut niet vies van om haar af en toe belachelijk te maken. Maar uiteindelijk is ze ook gewoon een heel triest figuur, iemand die het niet gehaald heeft in een harde wereld.

Zelfs nu, meer dan vijftig jaar later, is 'Sunset Boulevard' met voorsprong de beste film over Hollywood ooit gemaakt. Dit is een ware catalogus aan onvergetelijke scènes en dialogen, die door niemand gemist mag worden.
E-mailadres Afdrukken
 
Sunset Boulevard
USA / 1950
Regie: Billy Wilder
Scenario: Billy Wilder; Charles Brackett; D.M Marshman Jr
Met: William Holden; Gloria Swanson; Erich Von Stroheim; Nancy Olson
Duur: 110 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST