Banner

Some Like It Hot

10.0
Dennis Van Dessel - 11 mei 2005




Billy Wilder was een regisseur die altijd op zoek was naar de grenzen van wat het conservatieve Hollywoodsysteem hem toeliet, met z'n cynische gevoel voor humor, z'n vaak moeilijke thema's (alcoholisme in 'The Lost Weekend', de zelfkant van de filmindustrie in 'Sunset Boulevard') en z'n visie op seks. In zekere zin was seks voor Wilder de ultieme grap die de natuur met de mensheid heeft uitgehaald: we willen het allemaal, we lopen allemaal continu met onze kop tegen een muur in onze pogingen om eraan te geraken, maar als puntje bij paaltje komt is het toch niet genoeg - eens we het hebben gehad, willen we méér, en het is dan dat we domme dingen gaan doen. Voor een mooie illustratie daarvan kunt u best 'Double Indemnity' bekijken. 'Some Like It Hot' wordt regelmatig de beste komedie aller tijden genoemd, en was voor 1959 een gewaagde film in z'n behandeling van dat onderwerp. Mannen die zich als vrouwen verkleden was sowieso al een risqué uitgangspunt, maar wat Wilder ons hier geeft, gaat nog verder: personages die in niets anders geïnteresseerd zijn dan in seks, die zich vrijwel uitsluitend uitdrukken in dubbelzinnige one-liners en een hoofdactrice die constant over het scherm paradeert alsof ze haar borsten probeert voorbij te steken maar er niet in slaagt.

Jack Lemmon en Tony Curtis spelen Jerry en Joe, twee muzikanten die tijdens de drooglegging, in 1929, getuige zijn van een afrekening in de maffia van Chicago. De twee slaan op de vlucht en besluiten zich als vrouwen te verkleden, zodat ze kunnen onderduiken in een vrouwelijke muziekgroep die enkele weken gaat spelen in Florida. In die band bevindt zich echter zangeres Sugar Kane (Marilyn Monroe), die Joe's hoofd op hol brengt, terwijl Jerry de aandacht trekt van een miljonair die in Florida overwintert (Joe E. Brown in een geweldig bijrolletje).

En daarmee zijn we vertrokken voor één van de allerbeste screwball-films. Eén van de kenmerkende eigenschappen van dat genre, is de gewaagde humor ervan, en niemand is in dat aspect zo ver gegaan als Wilder. Lemmon en Curtis verkleden zich als vrouwen om te ontsnappen aan gangsters, dat is hun motivatie - en dat is dan ook meteen de énige motivatie die niks met seks te maken heeft. Het misdaadaspect dient als motor voor de film, maar eens de beide mannen hun rokken aanhebben en op de trein stappen naar Florida met een bende vrouwelijke muzikanten, hebben Wilder en zijn vaste co-scenarist, I.A.L. Diamond, nog maar één ding in gedachten. Let op de manier waarop Lemmon zich uitleeft in z'n rol van vrouw: zodra hij de dames van de band ontmoet, is hij één van hen. Hij begint te roddelen met de meisjes, vertelt grappen met hen - hij amuseert zich als vrouw. Eén van de leukste scènes vindt later plaats, wanneer de miljonair die verliefd op hem is geworden, hem een huwelijksvoorstel heeft gedaan: 'Ik trouw met 'm, dan wanneer blijkt dat ik een man ben, scheiden we snel, en ik krijg voor de rest van m'n leven alimentatiegeld!' Zo keek Billy Wilder tegen het huwelijk aan. Curtis, daarentegen, is enkel geïnteresseerd in Monroe en voert een uitgebreid nummertje voor haar op, door zich voor te doen als erfgenaam van het Shell olie-imperium. Hij imiteert Cary Grant en maakt Monroe wijs dat vrouwen hem niks doen, zodat zij natuurlijk onmiddellijk probeert om daar verandering in te brengen - Wilder zou diezelfde gimmick trouwens nog recycleren voor 'Irma La Douce'. Alles wat de personages doen, wordt gemotiveerd door seks of hebzucht.

Het leuke aan screwball-films, zeker als je ze nu bekijkt, is de manier waarop de filmmakers constant een spelletje moesten spelen met de filmcommissies: je mocht destijds nog niet zoveel zeggen en doen als tegenwoordig, dus moest alles gesuggereerd worden. Er waren nog beperkingen, en als je naar 'Some Like It Hot' kijkt, krijg je constant de indruk naar het werk te kijken van ondeugende kinderen die een manier hebben gevonden om ontzettend stout te zijn, zonder dat de volwassenen er iets van konden zeggen. Luister naar die dialogen: Tony Curtis vervoert Marilyn Monroe in een motorbootje, maar weet niet hoe dat ding werkt en krijgt hem enkel in z'n achteruit. 'This may take a bit longer,' verontschuldigt hij zich tegen MM. Haar antwoord: 'It's not how long it takes, it's who's taking you.' Ik kan me dat gezicht van Wilder en Diamond al voorstellen wanneer de censuurcommissies van toen die regel tekst hoorden: 'Wat? Hebben we iets verkeerd gezegd misschien? Wij weten van niks.'

En dan is er nog Monroe zelf, natuurlijk, die de hele tijd wordt opgevoerd in kleren die nauwelijks iets aan de verbeelding overlaten. In de scène waarin ze 'I Wanna Be Loved By You' zingt, gebruikt Wilder het spotlicht bijna als décolleté - ze draagt een jurk, maar door de kleur daarvan valt die in het zwart-wit van de film nauwelijks te onderscheiden van haar huid, en de manier waarop het licht wordt gebruikt, onderstreept dat feit. Elders in de film zien we haar in een nachtkleed en een zwempak - zolang het maar onthullend is. Billy Wilder was, om het cru te stellen, een tettenzot, en geef hem maar eens ongelijk.

De komische set-pieces in 'Some Like It Hot' zijn magnifiek. Een eigenschap van moderne komedies is dat ze zeer snel zijn, scènes krijgen nauwelijks de kans om zich te ontwikkelen, omdat ze zo snel mogelijk naar een clou moeten toewerken, naar een punch line. Het is moeilijk om sequensen te vinden in een komedie die langer dan vijf minuten duren. Maar in 'Some Like It Hot' en ook andere screwballs, worden situaties soms eindeloos uitgemolken voor komisch effect. Het feestje op de trein, bijvoorbeeld, duurt een goeie tien minuten. De scène tussen Curtis en Monroe op de boot idem. Hoe lang zijn Curtis en Lemmon aan het einde van de film niet op de vlucht voor die gangsters? Het gevolg daarvan is dat alle nuances tussen de personages, alle details binnen een scène, volledig worden uitgewerkt. En het tempo lijdt er ook niet onder, omdat de dialogen zo snel gedebiteerd worden.

Monroe werd in '59 aangekondigd als de ster van de film, maar het zijn Curtis en Lemmon die de prent echt doen swingen - de komische timing tussen die twee is opmerkelijk, en minstens van het niveau dat Lemmon achteraf nog dikwijls zou bereiken met Walter Matthau. Let op de scène waarin Lemmon met de castagnetten aan het spelen is na een avondje uit met z'n miljonair. Curtis: 'Waarom zou een man met een andere man willen trouwen?' Lemmon neemt een seconde pauze om erover na te denken: 'Voor de zekerheid.' Dat is het soort van verbale humor waar je praktisch een metronoom op kunt plaatsen, tik-tak, over en weer. Verander de timing met een paar seconden en het effect wordt verminderd.

'Some Like It Hot' is een triomf van grappige viespeukjes over de kuisheidsgordel van de goede smaak, een schoolvoorbeeld van technisch uitstekend schrijfwerk en bevat een paar van de beste komische acteerprestaties die de wereld ooit heeft gezien. Tijdloze klasse.
E-mailadres Afdrukken
 
Some Like It Hot
Richard Linklater / http://wip.warnerbros.com/beforesunset / USA / 1959
Regie: Billy Wilder
Scenario: Billy Wilder; I.A.L. Diamond
Met: Jack Lemmon; Tony Curtis; Marilyn Monroe; George Raft; Joe E. Brown
Duur: 120 min.

wip.warnerbros.com/beforesunset


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST