Banner

Sideways

9.0
Dennis Van Dessel - 10 februari 2005




Een verstokte bierdrinker kwam z'n stamkroeg binnen en bestelde, tot de immense verbazing van de barman, voor het eerst in jaren een glas wijn. Toen hem gevraagd werd waarom hij die overstap plots gemaakt had, antwoordde de man: 'Ik drink bier als ik me goed voel. Als ik me triest voel, drink ik wijn.' 'En voel je je daarna dan niet meer triest?,' vroeg de barman. 'Nee,' antwoordde de man, 'ik voel me wel nog triest, maar op een leukere manier.' Alexander Payne, de bijna onredelijk getalenteerde cineast achter 'Election' en 'About Schmidt', heeft dit gevoel van lichtjes benevelde tristesse nu perfect weten te vatten in 'Sideways', een wereldwijze tragikomedie over een stelletje sympathieke losers die twee uur lang filosoferen over het leven, de liefde, de teleurstellingen waarmee die twee gepaard gaan en de charmes van een goeie fles Pinot Noir op z'n tijd. Het resultaat is een film om verliefd op te worden, één die je achterlaat met de zalige roes van een o zo zachte dronkenschap.

Paul Giamatti speelt Miles Raymond, een aspirant-auteur die er maar niet in slaagt om een uitgeverij te vinden voor z'n literaire pareltjes en dan maar les geeft aan een middelbare school. Zijn huwelijk liep enkele jaren eerder op de klippen en sindsdien heeft hij nog maar weinig om voor te leven, behalve dan zijn vriendschap met mislukt acteur Jack (Thomas Haden Church) en zijn liefde voor goede wijn. Wanneer Jack op het punt van trouwen staat, besluiten de twee vrienden om een weekje op stap te gaan langs de wijngebieden van Californië: de zeven laatste dagen voor Jacks huwelijk moeten zeven Bourgondische etmalen worden van lekker eten, fantastische drank en af en toe een partijtje golf. Het spreekt vanzelf dat de twee vrienden voor het einde van hun trip frontaal met elkaar en zichzelf in botsing zullen komen - naarmate het alcoholgehalte toeneemt, komen de frustraties bovendrijven en zijn we vertrokken voor een soms hilarische, soms ook pijnlijk herkenbare rit doorheen de levens van twee sukkelaars.

In principe is dat natuurlijk een overbekend gegeven: een stel personages die vastzitten in hun leven, niet weten waarnaartoe, en dan maar in een auto kruipen en de weg opgaan, in de hoop onderweg zichzelf ergens tegen te komen. Maar Alexander Payne bewees met z'n vorige films al dat hij een meester is van de gecombineerde lach en traan, en ook hier weet hij het oerklassieke uitgangspunt naar een veel hoger niveau te tillen - samen met generatiegenoten als Paul Thomas Anderson en Wes Anderson (die twee zijn overigens geen familie van elkaar), weet Payne perfect de poëzie van de loser te treffen. Payne gaat niet voor de openlijke emotionele vuistslag, zoals PTA, en hij bevolkt z'n films ook niet met zonderlingen, zoals Wes Anderson, maar op z'n eigen onderkoelde manier weet hij toch personages tot leven te roepen die akelig authentiek aandoen in hun pogingen om iets te bereiken in het leven, zonder dat ze er ooit geraken.

Zo wordt Miles met een schier onuitputtelijke menselijkheid en begrip gespeeld door Paul Giamatti, die na zijn optreden in 'American Splendor' zo stilaan een belangrijk nieuw gezicht van de onafhankelijke Amerikaanse cinema begint te worden. Miles is een man die gigantisch veel schuldgevoelens en frustraties met zich meezeult, en zich dan maar opsluit in een ietwat autistisch wereldje van literatuur en wijn - terwijl Jack het éne telefoonbericht na het andere krijgt, zien we hem na enkele dagen naar z'n antwoorddienst bellen, enkel om te horen dat niemand hem heeft willen bereiken. Hij hecht immens veel waarde aan de rituelen rond het wijnproeven (eerst uitgebreid ruiken, dan walsen, de kleur controleren en dàn pas proeven), maar aan het einde van elke avond is hij dronken. Ja, hij is een loser, maar Giamatti speelt hem niet op een meelijwekkende manier - Miles is immers in de eerste plaats ook een zeer intelligente man, die z'n eigen depressie met een gevoel van afstandelijke ironie kan bekijken ("De laatste keer dat ik naar m'n psychiater ging, ben ik de helft van de tijd bezig geweest haar computer te herstellen"). Door nooit de pathetische toer op te gaan en de personages altijd in hun waardigheid te laten, zorgt Payne ervoor dat we oprechte sympathie voor hen gaan voelen, in plaats van medelijden.

Hetzelfde geldt voor Jack, een uitgerangeerde acteur die enkel nog voice-overs voor reclamefilmpjes kan krijgen. Ooit was hij de ster van een succesvolle tv-show, en hij gebruikt die faam van toen nog steeds om aandacht te krijgen van vrouwen. Jack gedraagt zich minder depri dan Miles, maar ondertussen is ook hij eigenlijk een intrieste figuur, die zijn eigenwaarde probeert te bevestigen door van het ene bed in het andere te springen. Thomas Haden Church, zelf een B-acteur die nooit is doorgebroken, speelt de rol overigens op een fantastische manier - de soms uitzinnige seksuele escapades van het personage smeekten erom om overdreven te worden, om kluchtig aan te gaan voelen, maar de immer gortdroge manier waarop Payne alles in beeld brengt en de volstrekt oprechte acteerprestatie van Church zorgen ervoor dat de film nergens over de schreef gaat.

Dat alles klinkt misschien behoorlijk zwaar op de hand, maar in de eerste plaats is 'Sideways' ook een zeer grappige komedie. Niet veel films weten de gulden middenweg tussen humor en melancholie zo zelfverzekerd te bewandelen als deze. Neem bijvoorbeeld een scène waarin Miles een glaasje teveel opheeft en naar zijn ex-vrouw telefoneert: de daarop volgende dialoog is zowel enorm droevig als geweldig geestig - hoe je die scène ervaart, zal voor een groot deel afhangen van de status van je eigen liefdesleven, maar ondertussen heeft Payne toch maar bewezen dat hij het kàn. De regisseur schakelt schijnbaar moeiteloos over van het éne genre naar het andere. Dit is een tragikomedie in de ware zin van het woord, waarin beide aspecten van de film even sterk uit de verf komen.

Ook visueel weet Payne zeer goed waar hij mee bezig is. Hij houdt het simpel, met eenvoudige camerabewegingen die nooit echt de aandacht op zichzelf trekken, maar de hele film baadt wel in het goudgeel licht van de ondergaande Calfornische zon en de lange, lyrische shots van de landschappen zijn zo mooi dat je spontaan zin krijgt om naar een reisbureau te stappen. Het enige zichtbare cameratrucje dat Payne toepast, is dat wanneer de personages dronken zijn, de beeldvoering minder stabiel en scherp is. Net zoals de hoofdfiguren niet meer helemaal in een rechte lijn kunnen lopen en een paar keer met de ogen moeten knipperen voordat ze alles scherp zien, lijkt ook de camera te lijden aan de lijzigheid die je krijgt na een paar glazen. Knap gedaan.

'Sideways' is een heerlijke film: de personages zijn dan wel aangeknaagd door het leven, maar ze zijn zo reëel. De humor wérkt, de tragiek is oprecht en diepmenselijk. Dit is het soort cinema dat ze in de jaren zeventig schijnbaar aan de lopende band maakten in Amerika, maar nu een zeldzaamheid is geworden in een industrie die op oppervlakkigheid en onpersoonlijkheid teert. Een reden te meer om deze kans niet te laten liggen. Ga vanavond nog kijken. En morgenavond nog eens.

http://www2.foxsearchlight.com/sideways/
E-mailadres Afdrukken
 
Sideways
USA / 2004
Regie: Alexander Payne
Scenario: Alexander Payne; Jim Taylor
Met: Paul Giamatti; Thomas Hayden Church; Virginia Madsen; Sandra Oh
Duur: 123 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST