Banner

One Two Three

8.0
Dennis Van Dessel - 23 oktober 2004
altHoe vaker ik naar de films van Billy Wilder kijk, hoe meer het me verbaast waar ze dat klein opdondertje van een Duitse regisseur allemaal mee hebben laten wegkomen - hoe meer films hij maakte, hoe scherper z'n kritiek op het Amerikaanse systeem werd (kijk maar naar 'The Apartment' of 'The Fortune Cookie'). Hij zette Hollywood vrolijk voor joker in 'Sunset Boulevard', was één van de eersten om alcoholverslaving op een ernstige manier te behandelen in 'The Lost Weekend' en balanceerde op het randje van het toelaatbare met z'n seksuele insinuaties in films als 'The Seven Year Itch', 'Some Like It Hot' en 'Kiss Me, Stupid', films die nu - wat dat betreft - zeer onschadelijk en braafjes lijken, maar voor toen erg gedurfd waren. En in het midden van de koude oorlog maakte hij 'One, Two, Three', een gloeiende satire waarin zowel oost als west genadeloos te kijk worden gezet. Dit was een naar Amerika uitgeweken Duitser, die terugkeerde naar z'n thuisland om zowel z'n heimat als z'n huidige woonplaats 's flink voor paal te zetten. Je moet het maar durven.

James Cagney speelde de laatste hoofdrol in z'n carrière als C.R. MacNamara, het hoofd van de Coca-Cola Company in het West-Berlijn van 1961. Dit is nog voordat de muur wordt opgetrokken, en zoals Cagney het zegt in een voice-over: "Het verkeer tussen oost en west verliep vrij vlot. Sommige grenswachten waren onbeleefd en achterdochtig. Anderen achterdochtig en onbeleefd." Op een dag krijgt MacNamara een telefoontje van de grote baas uit Virginia, die hem meedeelt dat zijn dochter onderweg is naar Berlijn om haar problemen met de jongens te ontvluchten. Tegen zijn zin, maar met het zicht op een aantrekkelijke promotie, moet MacNamara de vurige, zij het oliedomme jongedame Scarlett (Pamela Tiffin) onderdak verlenen. Enkele maanden later, nauwelijks een dag voordat de big chief zelf naar Berlijn zal komen om z'n dochter op te pikken, blijkt plots dat Miss Scarlett een relatie heeft aangeknoopt met een oost-Berlijnse communist. Van wie ze zwanger is. MacNamara heeft maar enkele uren om de idealistische, met Marx dwepende jongeman (Horst Buchholz) om te toveren tot een rasechte kapitalist waar zijn toekomstige schoonvader trots op kan zijn.

altWilder filmde 'One, Two, Three' op locatie in Berlijn en was klaar met zijn opnames één week voordat de communisten de Berlijnse muur opwierpen. Tegen de tijd dat de film in de zalen kwam, was hij al een period piece geworden, een blik op de mentaliteit van zowel Amerikanen als communisten in die korte periode tussen 1945 en 13 augustus 1961, toen een moeizaam maar niettemin minzaam samenleven tussen beide partijen nog enigszins mogelijk leek. Toen na de bouw van de muur de koude oorlog volop losbarstte, werd de prent zomogelijk nóg relevanter, want elke sneer in de richting van de rooien kreeg plots een veel krachtiger betekenis. Dat ook de Amerikanen er niet zo best uitkwamen, was iets dat destijds al dan niet bewust dan maar even vergeten werd. Zelfs tegenwoordig kun je niet echt zeggen dat de thema's van 'One, Two, Three' verouderd zijn - MacNamara wil met z'n Coca-Colabedrijf van de Russen tegen wil en dank ersatz-Amerikanen maken. Hij maakt deals met hen om een fabriek te openen in de USSR - 'De Russen zijn misschien de eersten om een man op de maan te zetten,' horen we hem zeggen, 'maar als ze onderweg een Cola willen, zullen ze toch naar mij moeten komen.' Die drang van Amerikanen om elk land en elk volk waar ze mee te maken krijgen te reduceren tot iets dat ze kunnen begrijpen, om van hen iets te maken dat lijkt op henzelf, bestaat nog steeds - kijk maar naar het Midden-Oosten.

Politiek gezien schopt Wilder echter evenzeer tegen de schenen van zowel het oosten als het westen. Rijkeluisdochter Pamela Tiffin heeft geen gram verstand in haar hoofd, de grote baas van Coca-Cola is een typische redneck die nog steeds niet wilt horen dat de Zuidelijke Staten de Amerikaanse Burgeroorlog hebben verloren en wanneer de Russen iemand willen martelen, draaien ze een plaatje van 'Yellow Polka Dot Bikini'. Maar ondertussen zijn de communisten een corrupt zootje ongeregeld, die continu wel iets aan het ritselen zijn. Tijdens één scène zien we een portret van Chroestjov uit z'n kader zakken - erachter zit nog steeds dat van Stalin. Oost, west - allebei even domme uiteinden van het kompas, enkel uit op hun eigen gewin.

Maar goed, dat is allemaal politiek. Als komedie is en blijft 'One, Two, Three' een waar salvo van gags - in zuivere screwball-stijl spugen Cagney en company de éne one-liner na de andere uit, zo snel dat je bijna verplicht bent om de film tweemaal te bekijken, enkel om ze allemaal te kunnen vatten. De muziek van André Previn geeft het tempo van de film aan - Billy Wilder vertrekt in derde versnelling en tegen de tijd dat we halverwege zijn, sjezen we aan zo'n duizelingwekkende snelheid voort dat we nauwelijks nog adem kunnen halen. Het gevolg van dat waanzinnige tempo is wel dat niet àlle grappen even geslaagd zijn. We krijgen hilarische dialogen, zoals eentje waarin een Duitse dokter niet op het Engelse woord voor "schwanger" kan komen - één van de kinderen van MacNamara weet echter wat het betekent: "Scarlett's gonna have puppies!" Maar daar tegenover staan dan wel weer een aantal flauwe woordspelingen, zoals "They're sitting around on their assets". 'One, Two, Three' is misschien een beetje hit and miss op dat gebied, maar hij raakt wel veel vaker z'n doel dan hij het mist, en gezien de hysterische snelheid waarmee de film zich voortbeweegt, krijgen we nauwelijks tijd om stil te staan bij de gemiste kansen.

altEén van de redenen waarom dit soort van komedie werkt, is omdat de plots gewoonlijk relatief simpel gehouden worden, en hier is dat niet anders: als je je scenario tsjokvol gaat steken met snel afgeratelde komische dialogen, dan moet je ervoor zorgen dat de verhaallijnen niet in de weg gaan liggen. 'One, Two, Three' is een erg rechtlijnige film, het is zelfs high concept avant-la-lettre: zakenman op zoek naar promotie moet voor z'n baas van een communist een kapitalist maken. Oké, de term high concept wordt daarmee enigszins gerokken, maar u snapt m'n bedoeling - alles wordt erg eenvoudig gehouden, om de acteurs en de dialogen een kans te geven om te stralen. En dat doen ze: James Cagney acteert hier drie hartaanvallen bij elkaar en wordt omringd door een serie schitterende karakteracteurs (waarvan velen vaste waarden zouden worden in Wilderfilms), inclusief Hanns Lothar als Schlemmer, de hielenklikkende, ex-SS assistent van MacNamara.

'One, Two, Three' is letterlijk een film zoals ze die tegenwoordig niet meer maken - geheel gedreven door spitse dialogen, met een bijtende politieke inhoud en een soms regelrecht uitputtend hoog tempo. Kortom: precies wat wij verwachten van een goeie komedie.
E-mailadres Afdrukken
 
One Two Three
USA / 1961
Regie: Billy Wilder
Scenario: Billy Wilder; I.A.L. Diamond
Met: James Cagney; Horst Buchholz; Pamela Tiffin; Arlene Francis; Hanns Lothar 115 min. / USA / 1961
Duur: 115 min


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST