Banner

Irma la Douce

6.0
Peter De Backer - 26 januari 2012
alt

Jaja, zelfs een Billy Wilder bezwijkt soms eens onder de torenhoge verwachtingen. Tijdens de overgang van de jaren 50 naar 60 was Billy, net zoals Don Draper, ongelooflijk hard op dreef. Met 'Some Like It Hot' had hij zomaar even één van de beste komedies aller tijden gemaakt, met 'The Apartment' één van de beste films tout court en 'One Two Three' was een heerlijk snelle screwballer die zonder problemen de genreklassiekers inhaalde. Wilder zat zowel creatief als commercieel op een hoogtepunt. En toen kwam 'Irma la Douce' aangetippeld, een filmbewerking van een populaire Franse musical (sans liedjes weliswaar) met de twee hartendieven uit 'The Apartment' in de hoofdrol. De romantische komedie werd een hit bij het publiek, maar bleef kwalitatief toch een paar treden onder het niveau van de voorgangers steken. Billy was dus toch maar een Mensch. Net zoals het hoertje in de hoofdrol is 'Irma la Douce' charmant en leuk om naar te kijken, maar niet memorabel genoeg om van een onvergetelijke beurt te spreken. Hey, als Billy Wilder met flauwe woordspelingen mag gooien, ik ook.

Parijs. In de rue Casanova bruist het van het leven... en de stoephoertjes. Nestor Patou (Jack Lemmon) is een overijverige gendarme die de beruchte wijk van straatmadelief Irma la Douce (Shirley MacLaine) onder zijn hoede krijgt, maar nog geen dag later wordt hij ontslagen. Nestor heeft nog net genoeg tijd gehad om te vallen voor de charmes van Irma en ook zij ziet wel iets in de naïeve, maar brave ziel. Hij wordt haar pooier (zo gaat dat in komedies), maar heeft het toch moeilijk met haar carrièrekeuze als prostitué. Maar dan bedenkt hij een plan dat zo ingenieus is dat het alleen maar kan resulteren in plezante kolder en olijke misverstanden.

Niet dat we het nog niet wisten, maar 'Irma la Douce' laat nog maar eens zien wat voor een deugniet Billy Wilder was. Tijdens een periode waarin de censuurcommissie alles afkeurde dat met seks te maken had of niet strookte met de Amerikaanse normen en waarden, slaagde Wilder er steeds weer in om de stoutste taboes te doorbreken. Uiteraard krijg je geen seks of bloot te zien in 'Irma la Douce', maar toch is de film doorspekt met heerlijke innuendo die als een krolse kater langs de benen van de censuurcommissie schuurt. Of wat dacht je van Irma die nonchalant tegen een vaste klant "Sorry, I never remember a face" verkondigt? Nu komt dat uiteraard zeer onschuldig over, maar vijftig jaar geleden was 'Irma la Douce' best wel een gewaagd filmpje dat perfect paste binnen de ontluikende seksuele en culturele revolutie. Een film over een sympathiek hoertje met een hart van goud? Het lef! Dit gezegd zijnde, Irma in haar strakke groene soutien is redelijk miauwkes. Sowieso veel sensueler dan naakt moet de stiekeme Billy gedacht hebben, en gelijk had hij.

alt

Nog meer dan in zijn serieuzer werk kon Billy Wilder zich met zijn komedies pas echt laten gaan met double entendres en knipogen die gewoon geschreven zijn om die vermaledijde censuurcommissie te ambeteren. Je hoort die dialogen en je ziet hem - samen met zijn vaste co-scenarist I.A.L. Diamond - grinnikend achter zijn schrijftafel zitten. Hij deed het met travestieten in 'Some Like It Hot', communisme en kapitalisme in 'One, Two, Three', kantoorpolitiek in 'The Apartment' en doet het dus met prostitutie in 'Irma la Douce', een liefdesverhaaltje waarin een amateur-pooier valt voor zijn poule. 'Irma la Douce' is niet Wilders beste film, maar het is wel een zeer typische Wilder. Een gewaagde thematiek verstopt in een komedie die de lichtvoetige romantiek van Ernst Lubitsch en de meer agressieve slapstick van Howard Hawks combineert. Niet voor niks de twee belangrijkste invloeden voor die onnavolgbare 'Wilder touch'.

Aanvankelijk was Marilyn Monroe geboekt als Irma (ook Brigitte Bardot toonde interesse), maar na haar onverwachte dood koos Wilder dus voor MacLaine. Monroe was ongetwijfeld een goeie hoer geweest, maar MacLaine is met haar kokette présence eigenlijk wel perfect als het iconische hoertje met de groene kousen en het gouden hart. Gevoelig, charmant, aantrekkelijk én intelligent. Kijk maar eens hoe ze de klanten extra laat betalen met meelijwekkende verhalen. Het helpt natuurlijk ook dat ze al samen met Lemmon 'The Apartment' had gemaakt, want er hangt een geloofwaardige chemie tussen die twee die het nogal stroeve verloop van het verhaal een nodige schwung meegeeft. Maclaine kreeg zelfs een Oscarnominatie voor haar vertolking, maar was eigenlijk absoluut niet tevreden over haar rol en de film in het algemeen.

Belangrijk in het oeuvre van de auteur, spraakmakend voor zijn tijd en een frisse deerne in de hoofdrol, allemaal goed en wel, maar is 'Irma la Douce' ook wel een geslaagde komedie? Ja en neen. Jack Lemmon imponeert met een opvallende dubbelrol, maar is toch leuker als de schlemielige Nestor die verliefd wordt op Irma dan als de excentrieke Lord X, een karikatuur die aan elkaar hangt met een ooglapje, snor, baard, valse tanden en een fout Brits accent. Niettemin, de man beschikt over een perfecte komische timing. De set-pieces zijn dan weer eerder charmant dan echt hilarisch, maar wie een glimlach kan bedwingen tijdens het dansfeestje in de bistro moet misschien toch maar eens die stok uit zijn of haar achterste verwijderen.

alt

Het grote probleem met 'Irma la Douce' is dat de film gewoon veel te lang duurt. De klok haalt net niet de epische speelduur van twee uur en half, waardoor het tempo verontrustend laag ligt. Een farce heeft sowieso de neiging om wat hit en miss te zijn, maar nu hangen er te veel dode stukken tussen de grappige scènes om van een consistent geslaagde komedie te spreken. Had er iemand eens de ballen gehad om aan Wilder en Diamond te zeggen dat er gerust een dik half uur kon geschrapt worden in het scenario, het had ongetwijfeld een veel frissere film opgeleverd en het concept - een man die jaloers wordt op zijn eigen alter ego - was er beter uitgekomen. Vooral die derde akte en conclusie blijven maar nodeloos aanslepen en verdienden een ferme trap onder de tamme kont.

Maar laat ons toch vooral het aangename onthouden. De Oscarwinnende muziek van André Previn blijft nog lang na de aftiteling je humeur opkrikken, terwijl het geromantiseerde Parijs (opgetrokken uit kleurrijke decors van Alexandre Trauner) je in een heerlijke nostalgische roes brengt. Ja, 'Irma la Douce' duurt veel te lang, maar wie na 'Some Like It Hot', 'One Two Three' en 'The Apartment' zin heeft in meer romantiek en humor van Billy, raden we gerust een bezoekje aan rue Casanova aan. Doe ze daar zeker de groeten aan Irma en die dansende tweeling!

E-mailadres Afdrukken
 
Irma la Douce
VS / 1963
Regie: Billy Wilder
Scenario: I.A.L. Diamond en Billy Wilder
Met: Shirley MacLaine; Jack Lemmon; Lou Jacobi; Bruce Yarnell
Duur: 137 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST