Banner

Witness

8.0
Dennis Van Dessel - 19 september 2007

Harrison Ford maakte wellicht de beste carreer move van zijn leven toen hij in 1985 de hoofdrol aannam in 'Witness'. In de vorige tien jaar was hij een superster geworden door heldhaftig op te draven in 'Star Wars' en 'Indiana Jones' - rollen die hem wereldberoemd en stinkend rijk hadden gemaakt, maar die hem ook in een artistiek verdomhoekje dreigden te drukken. Iedereen houdt van een held, maar niemand gaat naar goede acteurs zoeken achter die facade. 'Witness' bood Ford de kans om te bewijzen dat hij meer kon dan slechteriken omver knallen met een lasergeweer of een zweep - dat hij ook reële emoties kon opwekken, dat hij diepgang had. En het lukte hem. Misschien voor de eerste keer werd Harrison Ford de filmster aanzien als Harrison Ford, de acteur. De film zelf werd een klassieker; een zeldzame misdaadfilm die het genre overstijgt.

De jonge weduwe Rachel Lapp (Kelly McGillis) en haar zoontje Daniel (Lukas Haas) behoren tot de Amish gemeenschap van het platteland in Pennsylvania. Wanneer de twee een reis ondernemen naar Philadelphia, is Daniel getuige van een bloederige afrekening in het toilet van het centraal station. De harde grootsteedse flik John Book (Ford) moet de zaak oplossen, maar enig graafwerk wijst al gauw uit dat de moord verband houdt met corruptie binnen de politie. Nadat Book gewond raakt, heeft hij geen andere keuze dan zich, samen met Rachel en Daniel, verborgen te houden bij de Amish.

Die opzet is in feite erg conventioneel, en zelfs een beetje saai: we krijgen een doordeweekse intrige (het heeft allemaal te maken met verdonkeremaande drugs, maar who cares?) die zo had kunnen weglopen uit een aflevering van 'Aspe', en die aanleiding moet geven tot een vis-uit-het-water verhaal dat je al van een kilometer afstand ziet aankomen. Laat me raden: de geharde flik zal tegen het einde van het verhaal geleerd hebben dat je andere levensstijlen moet waarderen, of niet soms? En de moeder van het jongetje zal uiteraard smoorverliefd op de flik worden, right? Wel... Ja en nee. De verhaalstructuur van 'Witness' is op zichzelf inderdaad niet zo memorabel, maar regisseur Peter Weir (die hier z'n eerste film maakt buiten Australië), weet er een haast poëtische emotionele dimensie en oprechtheid aan mee te geven, die ervoor zorgt dat de film de banaliteit van z'n uitgangspunt probleemloos weet te overstijgen.

Want een verhaal over twee totaal verschillende culturen (de twintigste eeuwse, moderne levensstijl tegenover een filosofie die in honderden jaren onveranderd is gebleven), is uiteindelijk maar zo voorspelbaar als de scènes waarmee je dat verhaal vertelt. En Weir heeft er een handje van weg om precies de juiste toon te raken in het éne onvergetelijke moment na het andere. Let op een scène waarin Book zijn revolver toont aan Daniel. Hij speelt bijna de goede vader voor de jongen op dat moment, verwijdert zorgvuldig de kogels, legt uit hoe het mechanisme werkt, zegt hem dat hij altijd voorzichtig moet zijn enzovoort. Dan komt Rachel binnen, en ze pakt hem de revolver simpelweg af, omdat ze wapens afkeurt. Met die éne scène zorgt Weir ervoor dat de relaties tussen die drie personages (John Book, Rachel en Daniel) helemaal geherdefinieerd worden: plots gedragen de twee volwassenen zich als de ouders van dat kind, die het oneens zijn over de opvoeding van hun zoon. Het inhoudelijke punt van die scène is nogal obvious: John en Rachel groeien naar elkaar toe door hun bezorgdheid over het kind. Maar de uitvoering ervan is effenaf briljant. Nog zo eentje: een lyrisch in beeld gebrachte montage van de Amish die op een enkele dag een schuur overeind zetten. Of Book en Rachel die een dansje placeren op de tonen van 'What a Wonderful World'. Om nog maar te zwijgen van de prachtige, gevoelige en geenszins gratuite naaktscène van Kelly McGillis. Roger Ebert zei het al, en hij heeft gelijk: a film is not about what it's about. It's about how it's about it. 'Witness' is daar de perfecte illustratie van. De inhoud van de film is nooit erg diepgaand, maar Weir vertelt zijn verhaal met zo'n tedere, gevoelige hand dat de prent veel meer wordt dan enkel het optelsommetje van z'n thema's.

En die thema's zijn er uiteraard van wederzijdse aanvaarding. Book leert de Amish waarderen en omgekeerd realiseren zij zich aan het einde ook wel dat niet alle "English" per definitie slechte mensen zijn. 'Witness' is uiteindelijk een film over prioriteiten: de Amish hebben hun eigen familiewaarden zo absoluut bovenaan het lijstje gezet, dat de rest van de wereld hen gestolen kan worden. Het gevolg is dat de banden binnen die gemeenschap ongemeen sterk zijn, maar dat ze een afgezonderd leven leiden, dat hun vrijheden sterk beperkt. Gerelateerd daar aan is er ook de clash tussen een cultuur die pacifisme predikt onder alle omstandigheden, hoe ze ook getreiterd of uitgedaagd worden, en één waarin geweld wordt aanvaard als onderdeel van het leven. Peter Weir toont een opvallende volwassenheid door aan het einde niet te zwichten voor de verlokkingen van een mega happy ending: John en Rachel staan, ondanks alles wat er tijdens de film gebeurt, zo ver van elkaar verwijderd dat een relatie sowieso onmogelijk is.

'Witness' is één van de weinige misdaadfilms waarvan je je uitsluitend de scènes herinnert die niets met de misdaadplot te maken hebben. Wanneer de moordintrige dan toch weer op gang komt, lijkt het bijna tegen de zin van de filmmaker te zijn. De moord zelf, bekeken vanuit het standpunt van de kleine Daniel, is nog een strak stukje suspensecinema, maar de finale is eerder een ongeïnspireerde shoot-out die in een andere film lijkt thuis te horen. Het is alles tussen die twee scènes dat van de film maakt wat het is.

Harrison Ford toont zijn ernstige kant als John Book, en levert een schitterende prestatie, waarmee hij Indy en Han Solo probleemloos van zich afschudt. Ford weerstaat de verleiding om te veel te doen, speelt het understated, kalmpjes. Hij probeert niet openlijk en nadrukkelijk te gaan acteren, nu hij daar dan toch eens de gelegenheid toe krijgt. Geen theatraliteiten, niks over de tops. Kelly McGillis (één van de koninginnen van de eighties cinema), is al even sterk, met eveneens een ingehouden vertolking, die ongelooflijk veel smeulende passie verraadt. In de bijrollen duiken een jonge Danny Glover en een debuterende Viggo Mortensen op.

Voeg daar nog aan toe dat Weir gebruik maakt van een knappe fotografie, met sterke contrasten tussen helder, haast uitgebleekt wit licht en donkere schaduwen. Het resultaat doet vaak denken aan de schilderkunst uit de lage landen van de zeventiende en achttiende eeuw; niet toevallig de tijd waarin de Amish zijn blijven steken.

'Witness' is één van de weinige films die z'n gebrek aan reële diepgang weet goed te maken, simpelweg omdat het verhaal zo verdomd goed verteld wordt. Weir weet hoe hij z'n publiek moet raken, en daar heeft hij geen moordenaars of geweren voor nodig - liever niet, zelfs.

E-mailadres Afdrukken
 
Witness
USA / 1985
Regie: Peter Weir
Scenario: Earl W. Wallace; William Kelley
Met: Harrison Ford; Kelly McGillis; Lukas Haas; Josef Sommer
Duur: 112 min.



Advertentie
Banner
Advertentie

TEST