Banner

Monty Python and the Holy Grail

9.0
Dennis Van Dessel - 30 maart 2007





Scenario en spel: John Cleese, Graham Chapman, Michael Palin, Terry Jones, Eric Idle, Terry Gilliam

'Life of Brian' wordt over het algemeen beschouwd als de beste film van de Monty Python-bende. Het is de enige (van de drie) met een echt samenhangend verhaal en met een duidelijk in kaart te brengen satirisch doelwit. Zowel deze 'Holy Grail' als 'The Meaning of Life', die in 1983 werd uitgebracht, waren in principe sketchfilms, waarin scènes elkaar op een vaak sterk associatieve manier opvolgden. Niet gedreven door enige vorm van plot of zelfs door de personages (hooguit door een centraal thema), haastten deze twee films zich daarentegen van gag naar gag. Gelukkig voor ons is dit Monty Python, wat wilt zeggen dat de gags vaak zodanig memorabel zijn dat ze zelfs nu, meer dan dertig jaar na dato, nog steeds herinnerd worden. 'The Holy Grail' is minder strak dan 'Life of Brian', maar persoonlijk heb ik altijd net iets harder gelachen met deze eersteling. Plus het feit dat 'The Holy Grail' onder alle omstandigheden gebruikt kan worden tijdens conversaties: je kunt, geheel in Holy Grail-thema, een vraag stellen (answer me these questions three!), aanduiden dat er een probleem is (run away!), tonen dat je iets niet begrijpt (What do you mean? An African or a European swallow?) en zelfs iemand uitschelden (your mother was a hamster and your father smelt of elderberries!). Na enkele biertjes bestaat zelfs de mogelijkheid dat ik het gebed van de heilige handgranaat begin op te zeggen, maar daarvoor wilt u niet in de buurt zijn.

Voor de Pythons betekende 'The Holy Grail' een belangrijke overgang van televisie naar film. Tussen 1969 en 1974 hadden ze vier reeksen van hun grensverleggende sketchshow gemaakt, met als gevolg dat ze tegen het einde stilaan het gevoel hadden uitgepraat te zijn, en ook (in sommige gevallen) elkaars smoel niet meer konden zien. 'The Holy Grail' kwam er op populair verzoek, en in de hoop dat een overschakeling naar een ander medium een tweede creatieve adem aan de groep zou geven. En reken maar dat dat lukte - de grappen in 'The Holy Grail' zijn frisser en levendiger dan eender wat dat je in de vierde, enigszins uitgeputte reeks van 'Monty Python's Flying Circus' kunt aantreffen.

Dat heeft er voor een groot deel mee te maken dat de Pythons ditmaal rond één centraal idee (de zoektocht van koning Arthur naar de heilige graal), een hele resem sketches konden schrijven. Ze waren niet meer verplicht om binnen een half uur tien verschillende thema's te verzinnen, maar mochten rond dat éne historische gegeven anderhalf uur lang loos gaan. Daardoor konden ze hun ideeën beter uitwerken en scherper maken - het komische bereik dat je hebt op negentig minuten ligt nu eenmaal veel hoger dan wat je kunt presteren op drie of vier minuten. De structuur van 'The Holy Grail' blijft erg sketchy, met duidelijk afgebakende scènes die bijna stuk voor stuk uit de film verwijderd zouden kunnen worden om onafhankelijke comedy bits te vormen, maar er wordt een illusie van samenhang gecreëerd door de setting en het centrale thema.

Die setting is typerend voor de Pythons: ook in hun tv-reeksen keerden ze steeds opnieuw terug naar bepaalde historische tijdvakken (nobody expects the Spanish inquisition!), om zodoende de domheid, arrogantie en wreedheid bloot te leggen die mensen nu eenmaal altijd al eigen zijn geweest. In 'Life of Brian' kwam dat idee erg duidelijk naar voren, met eindeloos gepalaver tussen verschillende politieke fracties (zijn we het People's Front of Judea of het Judean People's Front?) en een hersenloze meute die achter iedereen aanloopt die het maar goed kan uitleggen (how shall we fuck off, oh Lord?). In 'The Holy Grail' blijven dat soort van satirische voetnoten eerder subtiel aanwezig, hoewel ze er wel zijn. Er is natuurlijk het eeuwenoude cliché van Fransen versus Engelsen (John Cleese verschijnt als een Franse soldaat met een zelfverklaard outrrrreagous accent), maar ook het hele idee van heldenmoed en ridderschap wordt vrolijk belachelijk gemaakt. De scène met The Black Knight is een mooi voorbeeld: zelfs nadat z'n armen en benen eraf gehakt zijn, wil hij nog verder vechten (I'll bite your legs off!). En later in de film stormt John Cleese een huwelijksreceptie binnen om de helft van de gasten af te maken, enkel om vervolgens te ontdekken dat het een vergissing was. Het geweld dat in een echte ridderfilm zou worden verheerljikt, wordt hier onthuld voor de onzin die het echt is. Erg veel vertrouwen in authoriteiten, of in instanties die zichzelf een zekere authoriteit aanmeten, hebben de Pythons overigens nog steeds niet. De koning en zijn ridders zijn maniakken, de kerk staat achter hen met gezegende handgranaten. Hell, zelfs de kerel die de lijken komt ophalen is perfect bereid om je al dan niet stervende familieleden een handje te helpen.

De humor van de Pythons is dus continu scherp, met onvergetelijke personages (Tim the Enchanter rules!) en situaties. Ze maakten daarbij de fantastische keuze om hun budgetbeperkingen in hun eigen voordeel uit te spelen. Dit was een low budget epic, waarin er geen geld was om echte getrainde paarden te gebruiken - dus klappen ze maar twee halve kokosnoten tegen elkaar. Ze hadden geen geld voor veel figuranten, dus laten ze koning Arthur maar door de mist dwalen. En als ze een monster nodig hadden, dan lieten ze animator Terry Gilliam er maar gewoon één tekenen. Hoe ontsnappen de personages aan dat monster? Simpel: de tekenaar krijgt een hartaanval. Alles wat hen in principe niet lukte binnen het budget, werd opgelost met eindeloze komische creativiteit.

Het is niet veel komedies uit de jaren zeventig gegeven om na drie decennia nog altijd even fris en geestig te zijn. 'The Holy Grail is echter nog steeds zo populair dat er een jaar of twee geleden zowaar een door Eric Idle gepende musical van kwam, 'Spamalot'. De laatste keer dat zoiets werd gedaan, was door Mel Brooks, toen die 'The Producers' omzette naar Broadway, met desastreuze gevolgen. In afwachting van de onvermijdelijke film van 'Spamalot' blijf ik echter maar op het beste hopen.

E-mailadres Afdrukken
 
Monty Python and the Holy Grail
UK / 1975
Regie: Terry Gilliam; Terry Jones
Duur: 100 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST